Zanieczyszczenie plastikiem: skala problemu i sposoby walki
Plastikowe odpady stały się globalnym wyzwaniem. Od makroplastiku po niewidoczne dla oka nanocząstki, coraz więcej tworzyw sztucznych przedostaje się do ekosystemów lądowych i morskich, wpływając na zdrowie ludzi i przyrody.
Czym jest zanieczyszczenie plastikiem?
Zanieczyszczenie plastikiem obejmuje odpady od większych niż 20 cm fragmentów po mikroplastik mniejszy niż 5 mm i nanoplastik niewidoczny gołym okiem. Większość pochodzi z lądu — z wycieków przemysłowych, zużytych opon, ubrań czy niewłaściwej gospodarki odpadami. Plastik nie biodegraduje w warunkach oceanicznych, lecz rozpada się na mniejsze kawałki, które rozpraszają się w wodzie i na plażach.
Jak zanieczyszczenie plastikiem wpływa na życie morskie i ludzi?
Makroplastik, jak sieci rybackie czy jednorazowe torby, prowadzi do zaplątania się i zranień zwierząt. Mikroplastik trafia do ich układów pokarmowych, przenosząc toksyczne dodatki i zanieczyszczenia środowiskowe wzdłuż łańcucha pokarmowego. Dryfujące odpady mogą rozprzestrzeniać inwazyjne gatunki i bakterie, a zanieczyszczone plaże zniechęcają turystów, generując straty dla lokalnych gospodarek.
Problem: skala zanieczyszczeń
- ponad 120 milionów ton plastiku znajduje się już w oceanach i morzach;
- plastik rozkłada się przez setki tysięcy lat;
- każdego roku do wód trafia 7–13 milionów ton plastiku;
- mniej niż 0,3 miliona ton unosi się na otwartym oceanie, reszta trafia na wybrzeża i dno morskie.
Wpływ na środowisko i gospodarkę
- koszt zanieczyszczenia morza plastikiem sięga 2 500–28 000 EUR na tonę;
- różnorodność biologiczna mórz jest narażona na poważne ryzyko;
- od 5 000 do 15 000 żółwi morskich rocznie zaplątuje się w plastik tylko w północnej Australii;
- obecność plastiku zwiększa prawdopodobieństwo choroby koralowców o 4–89%.
Rozwiązanie: jak ograniczyć zanieczyszczenie plastikiem
- od lipca 2021 r. w UE obowiązuje zakaz wybranych jednorazowych tworzyw sztucznych;
- Dyrektywa Ramowa UE w sprawie Strategii Morskiej wspiera działania na rzecz czystych wód;
- projektowanie produktów pod kątem redukcji, ponownego użycia i recyklingu;
- grupy sprzątające usuwają z europejskich wybrzeży około 8 000 ton plastikowych śmieci rocznie.
Copernicus Marine Service dostarcza modele dryfu oceanicznego, które pomagają zrozumieć, jak plastik przemieszcza się po świecie i gdzie należy kierować działania naprawcze.